ZZP’er of toch niet?
Op 24 maart 2023 heeft de Hoge Raad een voor de praktijk belangrijk arrest gewezen. In de zogeheten Deliveroo-zaak gaat het om de vraag hoe de arbeidsrelatie van de maaltijdbezorgers van Deliveroo die in Nederland werkzaam waren, moet worden gekwalificeerd. Zijn het zzp’ers zoals Deliveroo steeds heeft gesteld of zijn het feitelijk werknemers?
Oordeel Hoge Raad
In lijn met het arrest van het hof heeft de Hoge Raad geoordeeld de Deliveroo-bezorgers werkzaam waren op basis van een arbeidsovereenkomst en niet op basis van een overeenkomst van opdracht. Werknemers dus in plaats van zzp’ers.
Maar hoe moet dat nu worden beoordeeld? Uitgangspunt is dat gekeken moet worden naar 1) welke rechten en plichten partijen zijn overeengekomen en (vervolgens) 2) of die afspraken leiden tot het bestaan van een arbeidsovereenkomst doordat sprake is van arbeid, loon en gezag.
Gezag
Met name het criterium ‘gezag’ leidt tot de nodige hoofdbrekens. Is voor gezag van belang in welke mate de ‘werkgever/opdrachtgever’ instructies geeft? Gaat het om de vrijheid die de werker heeft? Is van doorslaggevende betekenis of de werkzaamheden van de werker zijn ingebed in de organisatie? Spelen er misschien nog meer omstandigheden een rol? De Hoge Raad licht de contouren nader toe.
Alle omstandigheden van het geval
Voor het antwoord op de vraag of sprake is van een arbeidsovereenkomst moeten we kijken naar ‘alle omstandigheden van het geval in onderling verband bezien’. We weten dat het daarbij kan gaan om onder andere:
- de aard en duur van de werkzaamheden;
- de wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald;
- de mate waarin het werk en degene die de werkzaamheden verricht (de ‘werker’) in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht zijn ingebed;
- het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren;
- de wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen tot stand is gekomen;
- de wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd;
- de hoogte van de beloning;
- of de werker daarbij commercieel risico loopt; en
- of de werker zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen, waarbij het aantal opdrachtgevers voor wie wordt gewerkt of heeft gewerkt en de duur waarvoor de werker zich doorgaans aan een opdrachtgever verbindt een rol speelt.
Naast deze omstandigheden werd vaak aandacht besteed aan de vrijheid om te werken en zich te laten vervangen. De vrijheid om te werken en zich te laten vervangen werd onverenigbaar geacht met het bestaan van een arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad overweegt echter anders. De Hoge Raad merkt namelijk op dat vrije vervanging op zichzelf niet onverenigbaar is met het bestaan van een arbeidsovereenkomst. De omstandigheden van het geval blijven leidend. Inherent hieraan is dat (ook) ‘inbedding in de organisatie’ geen leidend principe is, zoals door de Advocaat-Generaal was bepleit. De Hoge Raad waakt er aldus voor om op dit moment, terwijl de kwalificatievraag de volle aandacht heeft van de wetgever, een nieuwe beoordelingsmaatstaf in te voeren.
Heeft u vragen over de kwalificatie van een arbeidsrelatie? Aarzel dan niet contact met ons op te nemen!