Concurrentiebeding: de belangenafweging en meer
Is een concurrentiebeding een wassen neus? Die vraag beantwoordden wij even geleden op LinkedIn. Wij gaven aan dat anders dan vaak wordt gedacht, een concurrentiebeding partijen in beginsel bindt. Een geldend concurrentie- of relatiebeding beperkt de werknemer en kan bij overtreding ervan leiden tot boetes. En die boetes kunnen hoog oplopen. Zelfs een boete van € 500.000,- is niet ondenkbaar, aldus bijvoorbeeld de kantonrechter te Amsterdam in een recente uitspraak.
Inmiddels zien wij dat de krappe arbeidsmarkt de discussie over het concurrentiebeding aanwakkert. Reden voor ons om in dit bericht uitgebreider stil te staan bij de belangenafweging die uiteindelijk steeds weer een rol speelt. Ook staan we stil bij de acties die ondernomen kunnen worden als het beding, met het eindigen van de arbeidsovereenkomst, relevant wordt.
Belangenafweging
Wil werkgever een beroep doen op een (geldend) concurrentiebeding, dan wordt relevant of ‘in verhouding tot het te beschermen belang van werkgever, werknemer door het beding onbillijk wordt benadeeld’.
De rechtspraak over onbillijke benadeling is heel feitelijk. Het hangt af van de belangen die over en weer naar voren worden gebracht.
Aan de zijde van de werkgever speelt vaak vrees voor benadeling doordat werknemer bijvoorbeeld veel contact heeft gehad met klanten of andere relaties en doordat de nieuwe werkgever een directe concurrent is.
Tegenover deze belangen van de werkgever staan de belangen van de werknemer. Belangen die vaak aan de orde komen zijn:
- gebondenheid van werknemer aan de branche;
- het ondervinden van ernstig nadeel bij het zoeken naar een passende werkkring;
- de (on)mogelijkheid om in een soortgelijke functie werkzaam te zijn;
- positieverbetering bij een overstap naar een concurrent qua arbeidsvoorwaarden en perspectief;
- eventuele persoonlijke omstandigheden.
Ook de wijze waarop bij collega’s is omgegaan met het concurrentiebeding kan een rol spelen.
Zowel voor de werkgever als voor de werknemer is het raadzaam oog te hebben voor deze wederzijdse belangen. Mocht het uiteindelijk tot een procedure moeten komen, dan spelen zij een belangrijke rol bij het oordeel van de rechter.
Acties
Acties werkgever
Voorkomen is altijd beter dan genezen. Heeft werkgever belang bij handhaving van een concurrentiebeding dan is het altijd raadzaam de werknemer daar op voorhand – bijvoorbeeld met de bevestiging van de opzegging – op te wijzen. Moet de werkgever vervolgens vaststellen dat de werknemer het concurrentiebeding toch overtreedt, dan is de eerste stap vaak om de werknemer een sommatiebrief te sturen. Met deze brief sommeert de werkgever de ex-werknemer tot nakoming van het concurrentiebeding en tot het staken en/of gestaakt houden van de werkzaamheden bij de concurrent. Is in de arbeidsovereenkomst een boetebeding overeengekomen, dan kan ook gewezen worden op het feit dat werknemer boetes verbeurd. Tegelijkertijd kan de werkgever de nieuwe werkgever wijzen op de schending van het concurrentiebeding en aansprakelijk stellen.
Geeft de werknemer geen gehoor aan de sommatie en lukt het niet in overleg tot een oplossing te komen, dan kan de werkgever een kort-geding-procedure starten. In de kort-geding-procedure kan de werkgever nakoming van het concurrentiebeding vorderen. Ook kan aanspraak worden gemaakt op een voorschot op de boete die de werknemer verschuldigd is.
Vaak eindigt het geschil met de uitkomst in kort geding. Omdat een uitspraak in kort geding echter een ‘voorlopig oordeel’ is, kan de werkgever er ook voor kiezen nog een bodemprocedure te starten. In de bodemprocedure kan opnieuw nakoming van het concurrentiebeding en betaling van de verbeurde boetes gevorderd worden.
De werknemer staat niet met lege handen tegenover deze mogelijke acties van de werkgever. Ook de werknemer heeft de nodige mogelijkheden. Wij zetten ze ook kort op een rij.
Acties werknemer
Voor de werknemer maakt het uit of hij al is begonnen in zijn nieuwe baan. Is de werknemer nog niet begonnen, dan kan hij nog tijdens zijn dienstverband bij zijn ‘oude werkgever’ in een kort-geding-procedure verzoeken het concurrentiebeding te schorsen. Afhankelijk van de uitkomst van het kort geding kan de werknemer besluiten of hij de overstap definitief wil maken. Parallel eraan kan hij in een bodemprocedure eventueel nog vernietiging of matiging van het concurrentiebeding vorderen.
Heeft de werknemer de overstap daarentegen al gemaakt, dan kan hij naast schorsing van het concurrentiebeding in kort geding, in een bodemprocedure ook matiging van de eventueel reeds verbeurde boetes vorderen. Ook kan hij een ‘vervangende’ billijke vergoeding vorderen. In kort geding kan werknemer om betaling van een voorschot hiervan verzoeken.
Gezamenlijke actie werkgever en werknemer
Naast de hiervoor genoemde individuele mogelijkheden waarbij de werkgever en de werknemer tegenover elkaar blijven staan, kunnen zij er in overleg ook voor kiezen om gezamenlijk de rechter te vragen het overeengekomen concurrentiebeding uit te leggen. Hoewel deze route niet veel gebruikt wordt, kan het voor beide partijen een mooi en minder kostbaar alternatief vormen.